Można potwierdzić mnogi naukowe za dyskusje naukowe w skali historycznej. Są pożyteczne wówczas, podczas gdy przyczyniają się do poszukiwania dostatecznych racji na drodze odpowiednich badań naukowych.

Bibliografia

• Józef Trwoga, Ogólna metodyka pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.

Zobacz też

• metoda naukowa
• metodologia nauk
• badanie naukowe

Kategoria: Metodologia nauki

Dla materialnych próbek określanie własności próbki każdorazowo wpływa na określanie własności. Rozmiar wpływa na pokłosie pomiaru.

Przykład zupa.

• Zupa w garnku jest całością.
• Próbka to część zupy pobrana łyżką w celu określenia własności, cechy zupy, kiedy jest słona.
• Kiedy pierwsze jest nie jest akuratnie wymieszana próbka nie jest reprezentatywna, sól prawdopodobnie być nie rozpuszczona itp. i wymiar będzie błędny.
• Smakowanie żupy zmniejsza jej ilość.
• Zwracanie zupy zmienia własności całości(dość istotnie).
• Kiedy zupy jest nader nieco, tak wiele co na dyskurs, agregat stanowi próbkę
• Kiedy zupy jest za niedużo by wyniuchać jej odczucie smakowe, być może być wcale by np. zwietrzyć zapach.
• Kiedy określamy gdy pierwsze jest gorąca, łyżka zmienia temperaturę zupy.

W naukach eksperymentalnych próbka jest koniczna do dokonania pomiaru. Podzielenie całości na próbki pozwala na wielokrotne pomiary, repetycja eksperymentu. Wielokrotne pomiary to pomiar, a zmierzona cena to pokłosie eksperymentu określającego własność badanej całości.

Kategoria: Metodologia nauki

Można także przemawiać o zdaniach metateoretycznych, np. zwrot Ta projekt jest fałszywa jest zdaniem metateoretycznym.

Metateorie o własnościach teorii matematycznych są rozwijane w matematyce.

Według systemowej meta-teorii TOGA (1993) (ang), chyba że T jest teorią dotyczącą dziedziny D, T(D), ustalony jest zbiór dziedzin {Ti(Di)} to metateoria MT jest teorią której dziedziną jest zbiór{Ti}, alias MT({Ti}). Na rzecz odróżnienia, teorią ogólną będzie w tym przypadku założenie T({Di}).

Zobacz też

• Encyklopedia Britannica - on line (ang)

• metawiedza
• metamodel
• metadane

Kategoria: Metodologia naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Zasada kopernikańska jest częścią współczesnej metodologii nauki. W kosmologii nazywana jest zasadą kosmologiczną. Podług niej obserwacje prowadzone z dowolnego miejsca we Wszechświecie powinny zgodzić się na wejście do takich samych wniosków, podczas gdy obserwacje prowadzone z Ziemi. W szczególności zakłada białogłowa, że Uniwersum w dużej skali jest jednostajny i izotropowy.

W praktyce, obserwacje astronomiczne pokazują, iż Kosmos ma wyróżnione struktury aż do skal supergromad galaktyk, włókien i kosmicznych pustek. Do góry tych skal (obok rozważaniu obszarów większych aniżeli 200 milionów parseków), Kosmos staje się jednorodny. W przeciwieństwie do przestrzeni, Uniwersum nie jest gładki w czasie: ewoluuje od małych rozmiarów i ekstremalnych temperatur w epoce wielkiego wybuchu do co chwila większego rozproszenia i coraz to niższych temperatur, pewno aż do swojej śmierci cieplnej. Okoliczność, iż era jest nieizotropowy, jest jednym z najważniejszych nierozwiązanych problemów fizyki teoretycznej.

Zasadę kopernikańską stosuje się kiedy niekiedy również w naukach typu opisowego, kiedy opowiadanie. W naukach humanistycznych, takich podczas gdy socjologia azali antropologia, śladem stosowania tej zasady jest fraza, iż nie istnieje wyróżniona w sensie wartości obszar kulturowy azali ustrój polityczny polityczny.

Immanuel Zakładka użył sformułowania “zwrot kopernikański” na przydawka wpływu jego metody krytycznej na współczesne mu rozum epistemologiczne. Pokazanie, iż nie wolno badań “istoty” rzeczy odłączyć od mechanizmów “poznania”, miało być filozoficznym analogiem obalenia dotychczasowych paradygmatów, jakiego dokonał Kopernik.

Zobacz też

• Zasada antropiczna
• Przełom kopernikański

Kategorie: Metodologia nauki • Kosmologia

Przykłady modeli

W przypadku nauk stosowanych i inżynieryjnych często zamiennie używa się słowa matka, przeciętnie acz czyni się racja, podczas gdy oprawa modelowy posiada zbliżone część do układu rzeczywistego i niezupełnie pełną ergonomia, co w wypadku wielu układów jest rzecz jasna niemożliwe. Budowanie modeli doświadczalnych rozmaitych układów albo urządzeń jest powszechna praktyką w technice. Budowane są modele budynków, mostów, samolotów, zapór wodnych a co więcej prostszych obiektów podczas gdy samochody, skrzydła azali śmigła. Celem takich pragmatyk jest uprawianie testów działania tych urządzeń bez ponoszenia kosztów związanych z budową działających prototypów azaliż gotowych rozwiązań i z uniknięciem ryzyka poważnych awarii azaliż katastrof.

W naukach podstawowych wzór aposterioryczny to część rzeczywistości, jaki wyróżnia się na rzecz uściślenia warunków eksperymentu ewentualnie ażeby sprowadzić obliczenia. Np: reakcję chemiczną z którą występują problemy w przemyśle bada się w laboratorium w radykalnie zmniejszonej skali, tworząc w kolbie reakcyjnej złagodzony krój zjawisk zachodzących w aparaturze przemysłowej.

Kwestia skali

Jakkolwiek badania na modelach są nadzwyczaj przydatne, często dają one fałszywe rezultaty, ze względu na dodatkowe zjawiska, które zostały nieświadomie wyeliminowane na rezultat przejścia do małej skali. By móc skonfrontować wyniki badań na modelach z wynikami w skali rzeczywistej konieczna jest wiedza kryteriów podobieństwa określających przy jakimi warunkami możliwe jest transfer wyników obserwacji z modelu do rzeczywistości.

Np. cena prędkości opływu skrzydła samolotu w modelu w skali 1:10 jest w drobny mak inna aniżeli w rzeczywistym przypadku skrzydła samolotu. W przypadku modelu skrzydła samolotu możliwe jest porównywanie przepływów o tej samej liczbie Reynoldsa Re, co powoduje iż faktyczny namiastka układu modelowego charakteryzuje się innymi wartościami prędkości niedaleko tej samej wartości liczby Reynoldsa.

Kategorie: Metodologia nauki • Nauki techniczne

Kategorie: Nauka • Teoria poznania • Metodyka naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Rozdział metodologii

• szczegółowa (m. historii, fizyki, itp.),
• ogólna (logiczna) - hipoteza metod naukowych stosowanych w większości nauk.

Ogólna metodologia nauk jest teorią zastosowania reguł semiotycznych a praw i reguł logiki formalnej do działalności naukowej. Interesuje ją poprawne wyrażanie problemów naukowych, prawidłowość rozumowań, zasady dyskusji.

Zobacz ponadto: metodyka nauki

Kategoria: Metodologia nauki

Można podobnie wygłaszać przemówienie o zdaniach meta-teoretycznych, np. powiedzenie Ta hipoteza jest fałszywa jest zdaniem meta-teoretycznym.

Meta-teorie o własnościach teorii matematycznych są rozwijane w matematyce.

Wg. systemowej meta-teorii TOGA (1993) (ang), jeżeli T jest teorią dotyczącą dziedziny D, T(D), wiadomy jest zbiór dziedzin {Ti(Di)} to meta-teoria MT jest teorią której dziedziną jest zbiór{Ti}, alias MT({Ti}). Na rzecz odróżnienia, teorią ogólną będzie w tym przypadku założenie T({Di}).

Zobacz też

• Encyklopedia Britannica - on line (ang)

• meta-wiedza
• meta-model
• meta-dane

Kategoria: Metodologia naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Data i obszar urodzenia
12 marca 1936
Tarnów, Polska

Funkcja
kierownik Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych

Święcenia
26 kwietnia 1959

Michał Kazimierz Heller (ur. 12 marca 1936 w Tarnowie) – własny teolog, fizyk, kosmolog, rzymskokatolicki prezbiter.

Spis treści

• 1 Życiorys
• 2 Preferencje filozoficzne
  • 2.1 Epistemologia
• 3 Nagrody
• 4 Publikacje
• 5 Zobacz też
• 6 Linki zewnętrzne

//

Życiorys

Absolwent tarnowskiego Seminarium. Główny dziekan Wydziału Teologicznego w Tarnowie.

Jest profesorem filozofii na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, pracownikiem Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego, nadzorca Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych, a od 1990 r. członkiem Papieskiej Akademii Nauk.

W 2008 w charakterze wiodący prym Lach został laureatem Nagrody Templetona, przyznawanej za pokonywanie barier między nauką a religią. 28 czerwca 2008 otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Tarnowa.

Upodobania filozoficzne

W metodologii nauki Heller proponuje użytek izomorfizmu jak stosowalności formalizmu matematycznego do opisu świata.

Matematyka jest eidetyczna, dlatego że operuje bytami, których jednostka jest do uchwycenia sama w sobie i przypadkiem transmitować się do opisu w naukach społecznych i przyrodniczych.

Epistemologia

Teza Michała Hellera: “Fundamentalna domniemanie, przyjmowana milcząco w samej metodzie współczesnych zmatematyzowanych nauk empirycznych głosi, iż w materialnym świecie nie ma niczego, czego nie dałoby się opowiedzieć matematycznie. Na mocy tej hipotezy istotowość matematyki przenosi się na Ziemia fizyczny. Nauki empiryczne są, więc również naukami eidetycznymi.”

Konsekwencjami tezy Hellera są:

• interpretacje teorii naukowych muszą nieść znaczące założenia ontologiczne
• założenia ontologiczne pozwalają na generowanie teorii zunifikowanych dających objaśnienie świata – tenże formalizm matematyczny i dane empiryczne tego nie czynią,
• możliwe są różnorodne interpretacje ontologiczne, które zależą od wyboru systemu wartości interpretatora i nie podlegają ostatecznej argumentacji

Aby przedrzeć się przez przedstawienie i interpretacje rzeczywistości, jakimi dysponujemy w naukach do samej istoty rzeczy (w przeciwnym razie eidos), Heller proponuje:

• rozważmy żniwa interpretacji dopuszczonych przez formalizmy matematyczne i przewidywania empiryczne teorii
• znajdźmy niezmienniki interpretacyjne – wspólne elementy struktur teoretycznych
• mogą one pokazywać na stałe cechy rzeczywistości

Nagrody

• Doktorat Honoris Causa AGH, 1996
• Medal Miasta Tarnowa, 1996
• Wyróżnienie Tarnoviae Merenti Fundacji im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie, 2000
• Nagroda Naukowa im. Mikołaja Kopernika Fundacji Miasta Krakowa, przyznana przez Polską Akademię Umiejętności w Krakowie, 2000
• Nagroda imienia ks. Idziego Radziszewskiego KUL, 2000
• Nagroda imienia Hugona Steinhausa Rzeczpospolita polska Fundacja Nauki, 2001
• Nagroda Templetona John Templeton Foundation, którą podarował na Ognisko Kopernika, 2008
• Nagroda Krakowska Publikacja Miesiąca września za książkę Podglądanie wszechświata (Herb, 2008)

Publikacje

Wybrane publikacje książkowe:

• Filozofia nauki 2008
• Ostateczne wyjaśnienia wszechświata 2008
• Podglądanie wszechświata 2008
• Pojmowalny wszechświat 2007 (razem z George’em Coynem)
• Podróże z filozofią w tle 2006
• Filozofia i Uniwersum. Priorytet pism 2006
• Filozofia przyrody. Projekt historyczny 2004
• Początek jest wzdłuż i wszerz. Nowa presumpcja pochodzenia Wszechświata 2002
• Sens życia i treść wszechświata. Szkoła wyższa z teologii współczesnej 2002
• Kosmologia kwantowa 2001, Prószyński i s-ka, partia “Na ścieżkach nauki”. ISBN 83-7255-054-9
• Czy fizyka jest nauką humanistyczną? 1998
• Uchwycić przemijanie 1997
• Wieczność – Okres – Kosmos 1995
• Szczęście w przestrzeniach Banacha 1995
• Nauka i wyobraźnia 1995
• Wszechświat u schyłku stulecia 1994
• Kosmiczna przygoda Człowieka Mądrego 1994
• Moralność myślenia 1993
• Filozofia świata. Wybrane tematyka i kierunki filozofii przyrody 1992
• Dylematy ewolucji 1990 (razem z Józefem Życińskim
• Teoretyczne szczegół kosmologii. Wtajemniczenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni 1988
• Usprawiedliwienie wszechświata 1984
• Ewolucja kosmosu i kosmologii 1983
• Wszechświat i słowo 1981
• Początek świata 1976
• Spotkania z nauką 1974
• Wobec wszechświata 1971

Ponadto jest autorem działu “Kosmologia” w “Encyklopedii fizyki” PWN i autorem ewentualnie współautorem licznych publikacji w czasopismach naukowych i popularnych.

Zobacz też

• izomorfizm
• strzałka czasu
• Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych

Linki zewnętrzne

• Strona ks. prof Hellera
• Wpis w bazie ludzi nauki portalu nauka-polska.pl (OPI)

Kategorie: Doktorzy honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej • Laureaci Nagrody Templetona • Zasoby siły roboczej związani z Tarnowem • Metodyka nauki • Polscy astronomowie • Polscy duchowni katoliccy • Polscy filozofowie • Polscy fizycy • Urodzeni w 1936 • Zasoby ludzkie związani z Krakowem

1. Stanowisko ontologiczne w przedmiot którego świat składa się z bytów różnorakich, niesprowadzalnych do wspólnego mianownika; reprezentowane m.in. przez takich filozofów podczas gdy: Empedokles, Anaksagoras, Leibniz azaliż egzystencjonaliści.
2. Stanowisko metodologiczne, (częściej nazywane pluralizmem teoretycznym) w sprawa którego uznać powinno się pluralizm metod czy też teorii pod ręką wyjaśnianiu zjawisk, reprezentowane m.in. przez takich filozofów kiedy: Imre Lakatos, Paul Feyerabend, Ludwik Fleck, Ludwig Wittgenstein.

Pluralizm jest w opozycji z monizmem w wąskim rozumieniu, natomiast niekoniecznie z monizmem atrybucyjnym.

Zobacz też

• dualizm
• monizm

Kategorie: Ontologia • Metodyka naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów