Próbka oddzielona część nie większa od całości. Oddzielona w celu próbowania, dokąd próbowanie to przydawka jakiejś własności próbki. Z własności próbki próbujący aproksymuje (określa) własność całości. Przybliżenie całości jest włość gdy próbka przedstawia (reprezentuje) prawidłowo badaną zespół. Próbka pozwala na wielokrotne powtórzenia, określania cechy całości. Podczas gdy próbka zmniejsza agregat kwota próbek jest zawężona. Próbka przypadkiem być zwrócona po próbkowaniu. Próbka przypadkiem być całą częścią całości próbowanej całości. Próbka przypadkiem być mniejsza aniżeli kwota potrzebna do określenia jakiejś cechy. Rozmiar próbek niezbędne do określania różnych gildia są różne.

Dla materialnych próbek określanie własności próbki każdorazowo wpływa na określanie własności. Rozmiar wpływa na pokłosie pomiaru.

Przykład zupa.

• Zupa w garnku jest caÅ‚oÅ›ciÄ….
• Próbka to część zupy pobrana Å‚yżkÄ… w celu okreÅ›lenia wÅ‚asnoÅ›ci, cechy zupy, kiedy jest sÅ‚ona.
• Kiedy pierwsze jest nie jest akuratnie wymieszana próbka nie jest reprezentatywna, sól prawdopodobnie być nie rozpuszczona itp. i wymiar bÄ™dzie bÅ‚Ä™dny.
• Smakowanie żupy zmniejsza jej ilość.
• Zwracanie zupy zmienia wÅ‚asnoÅ›ci caÅ‚oÅ›ci(dość istotnie).
• Kiedy zupy jest nader nieco, tak wiele co na dyskurs, agregat stanowi próbkÄ™
• Kiedy zupy jest za niedużo by wyniuchać jej odczucie smakowe, być może być wcale by np. zwietrzyć zapach.
• Kiedy okreÅ›lamy gdy pierwsze jest gorÄ…ca, Å‚yżka zmienia temperaturÄ™ zupy.

W naukach eksperymentalnych próbka jest koniczna do dokonania pomiaru. Podzielenie całości na próbki pozwala na wielokrotne pomiary, repetycja eksperymentu. Wielokrotne pomiary to pomiar, a zmierzona cena to pokłosie eksperymentu określającego własność badanej całości.

Kategoria: Metodologia nauki

Znaczenie terminu metateoria wynika ze znaczenia przedrostka meta- i pojęcia teoria. Metateoria to hipoteza dotycząca pewnych formalnych własności jakiejś teorii czy też zbioru teorii.

Można także przemawiać o zdaniach metateoretycznych, np. zwrot Ta projekt jest fałszywa jest zdaniem metateoretycznym.

Metateorie o własnościach teorii matematycznych są rozwijane w matematyce.

Według systemowej meta-teorii TOGA (1993) (ang), chyba że T jest teorią dotyczącą dziedziny D, T(D), ustalony jest zbiór dziedzin {Ti(Di)} to metateoria MT jest teorią której dziedziną jest zbiór{Ti}, alias MT({Ti}). Na rzecz odróżnienia, teorią ogólną będzie w tym przypadku założenie T({Di}).

Zobacz też

• Encyklopedia Britannica - on line (ang)

• metawiedza
• metamodel
• metadane

Kategoria: Metodologia naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Zasada kopernikańska - dogmat filozoficzna zakładająca, iż polski piksel obserwacji świata nie jest w mierny wybieg zaakcentowany. Miano pochodzi od nazwiska Mikołaja Kopernika, jaki zapostulował przemijanie od geocentrycznego modelu Wszechświata i zamienianie go takim, w którym Grunt jest dopiero co jednym z ciał krążących naokoło Słońca.

Zasada kopernikańska jest częścią współczesnej metodologii nauki. W kosmologii nazywana jest zasadą kosmologiczną. Podług niej obserwacje prowadzone z dowolnego miejsca we Wszechświecie powinny zgodzić się na wejście do takich samych wniosków, podczas gdy obserwacje prowadzone z Ziemi. W szczególności zakłada białogłowa, że Uniwersum w dużej skali jest jednostajny i izotropowy.

W praktyce, obserwacje astronomiczne pokazują, iż Kosmos ma wyróżnione struktury aż do skal supergromad galaktyk, włókien i kosmicznych pustek. Do góry tych skal (obok rozważaniu obszarów większych aniżeli 200 milionów parseków), Kosmos staje się jednorodny. W przeciwieństwie do przestrzeni, Uniwersum nie jest gładki w czasie: ewoluuje od małych rozmiarów i ekstremalnych temperatur w epoce wielkiego wybuchu do co chwila większego rozproszenia i coraz to niższych temperatur, pewno aż do swojej śmierci cieplnej. Okoliczność, iż era jest nieizotropowy, jest jednym z najważniejszych nierozwiązanych problemów fizyki teoretycznej.

Zasadę kopernikańską stosuje się kiedy niekiedy również w naukach typu opisowego, kiedy opowiadanie. W naukach humanistycznych, takich podczas gdy socjologia azali antropologia, śladem stosowania tej zasady jest fraza, iż nie istnieje wyróżniona w sensie wartości obszar kulturowy azali ustrój polityczny polityczny.

Immanuel ZakÅ‚adka użyÅ‚ sformuÅ‚owania “zwrot kopernikaÅ„ski” na przydawka wpÅ‚ywu jego metody krytycznej na współczesne mu rozum epistemologiczne. Pokazanie, iż nie wolno badaÅ„ “istoty” rzeczy odÅ‚Ä…czyć od mechanizmów “poznania”, miaÅ‚o być filozoficznym analogiem obalenia dotychczasowych paradygmatów, jakiego dokonaÅ‚ Kopernik.

Zobacz też

• Zasada antropiczna
• PrzeÅ‚om kopernikaÅ„ski

Kategorie: Metodologia nauki • Kosmologia

Model aposterioryczny w nauce to uproszczona ewentualnie zmniejszona typ rzeczywistego układu używana z powodów ekonomicznych bądź zasadniczych w celu badania zachowania się układu rzeczywistego.

Przykłady modeli

W przypadku nauk stosowanych i inżynieryjnych często zamiennie używa się słowa matka, przeciętnie acz czyni się racja, podczas gdy oprawa modelowy posiada zbliżone część do układu rzeczywistego i niezupełnie pełną ergonomia, co w wypadku wielu układów jest rzecz jasna niemożliwe. Budowanie modeli doświadczalnych rozmaitych układów albo urządzeń jest powszechna praktyką w technice. Budowane są modele budynków, mostów, samolotów, zapór wodnych a co więcej prostszych obiektów podczas gdy samochody, skrzydła azali śmigła. Celem takich pragmatyk jest uprawianie testów działania tych urządzeń bez ponoszenia kosztów związanych z budową działających prototypów azaliż gotowych rozwiązań i z uniknięciem ryzyka poważnych awarii azaliż katastrof.

W naukach podstawowych wzór aposterioryczny to część rzeczywistości, jaki wyróżnia się na rzecz uściślenia warunków eksperymentu ewentualnie ażeby sprowadzić obliczenia. Np: reakcję chemiczną z którą występują problemy w przemyśle bada się w laboratorium w radykalnie zmniejszonej skali, tworząc w kolbie reakcyjnej złagodzony krój zjawisk zachodzących w aparaturze przemysłowej.

Kwestia skali

Jakkolwiek badania na modelach są nadzwyczaj przydatne, często dają one fałszywe rezultaty, ze względu na dodatkowe zjawiska, które zostały nieświadomie wyeliminowane na rezultat przejścia do małej skali. By móc skonfrontować wyniki badań na modelach z wynikami w skali rzeczywistej konieczna jest wiedza kryteriów podobieństwa określających przy jakimi warunkami możliwe jest transfer wyników obserwacji z modelu do rzeczywistości.

Np. cena prędkości opływu skrzydła samolotu w modelu w skali 1:10 jest w drobny mak inna aniżeli w rzeczywistym przypadku skrzydła samolotu. W przypadku modelu skrzydła samolotu możliwe jest porównywanie przepływów o tej samej liczbie Reynoldsa Re, co powoduje iż faktyczny namiastka układu modelowego charakteryzuje się innymi wartościami prędkości niedaleko tej samej wartości liczby Reynoldsa.

Kategorie: Metodologia nauki • Nauki techniczne

Naukoznawstwo - w wąskim znaczeniu tego słowa jest to gnozeologia nauki. W szerszym - partia nauk o nauce, zawierający m.in. teorię i historię nauk, metodologię nauk zaś systematykę.

Kategorie: Nauka • Teoria poznania • Metodyka naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Metodologia nauk - jedna z dziedzin filozofii nauk, zajmuje się płeć piękna metodami stosowanymi niedaleko formułowaniu twierdzeń i teorii naukowych. Z reguły metody są wspólne na rzecz wszystkich nauk przyrodniczych. Metodologia nauk - analizuje nie przed chwilą procedury badawcze, jednakowoż oraz jej wytwory: pojęcia, hipotezy, prawa, twierdzenia.

Rozdział metodologii

• szczegółowa (m. historii, fizyki, itp.),
• ogólna (logiczna) - hipoteza metod naukowych stosowanych w wiÄ™kszoÅ›ci nauk.

Ogólna metodologia nauk jest teorią zastosowania reguł semiotycznych a praw i reguł logiki formalnej do działalności naukowej. Interesuje ją poprawne wyrażanie problemów naukowych, prawidłowość rozumowań, zasady dyskusji.

Zobacz ponadto: metodyka nauki

Kategoria: Metodologia nauki

Znaczenie terminu meta-teoria wynika ze znaczenia przedrostka melina- i pojęcia projekt. Meta-teoria ewentualnie metateoria to projekt dotycząca pewnych formalnych własności jakiejś teorii czy też zbioru teorii.

Można podobnie wygłaszać przemówienie o zdaniach meta-teoretycznych, np. powiedzenie Ta hipoteza jest fałszywa jest zdaniem meta-teoretycznym.

Meta-teorie o własnościach teorii matematycznych są rozwijane w matematyce.

Wg. systemowej meta-teorii TOGA (1993) (ang), jeżeli T jest teorią dotyczącą dziedziny D, T(D), wiadomy jest zbiór dziedzin {Ti(Di)} to meta-teoria MT jest teorią której dziedziną jest zbiór{Ti}, alias MT({Ti}). Na rzecz odróżnienia, teorią ogólną będzie w tym przypadku założenie T({Di}).

Zobacz też

• Encyklopedia Britannica - on line (ang)

• meta-wiedza
• meta-model
• meta-dane

Kategoria: Metodologia naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Michał Heller

Data i obszar urodzenia
12 marca 1936
Tarnów, Polska

Funkcja
kierownik Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych

Święcenia
26 kwietnia 1959

Michał Kazimierz Heller (ur. 12 marca 1936 w Tarnowie) – własny teolog, fizyk, kosmolog, rzymskokatolicki prezbiter.

Spis treści

• 1 Å»yciorys
• 2 Preferencje filozoficzne
  • 2.1 Epistemologia
• 3 Nagrody
• 4 Publikacje
• 5 Zobacz też
• 6 Linki zewnÄ™trzne

//

Życiorys

Absolwent tarnowskiego Seminarium. Główny dziekan Wydziału Teologicznego w Tarnowie.

Jest profesorem filozofii na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, pracownikiem Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego, nadzorca Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych, a od 1990 r. członkiem Papieskiej Akademii Nauk.

W 2008 w charakterze wiodący prym Lach został laureatem Nagrody Templetona, przyznawanej za pokonywanie barier między nauką a religią. 28 czerwca 2008 otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Tarnowa.

Upodobania filozoficzne

W metodologii nauki Heller proponuje użytek izomorfizmu jak stosowalności formalizmu matematycznego do opisu świata.

Matematyka jest eidetyczna, dlatego że operuje bytami, których jednostka jest do uchwycenia sama w sobie i przypadkiem transmitować się do opisu w naukach społecznych i przyrodniczych.

Epistemologia

Teza MichaÅ‚a Hellera: “Fundamentalna domniemanie, przyjmowana milczÄ…co w samej metodzie współczesnych zmatematyzowanych nauk empirycznych gÅ‚osi, iż w materialnym Å›wiecie nie ma niczego, czego nie daÅ‚oby siÄ™ opowiedzieć matematycznie. Na mocy tej hipotezy istotowość matematyki przenosi siÄ™ na Ziemia fizyczny. Nauki empiryczne sÄ…, wiÄ™c również naukami eidetycznymi.”

Konsekwencjami tezy Hellera sÄ…:

• interpretacje teorii naukowych muszÄ… nieść znaczÄ…ce zaÅ‚ożenia ontologiczne
• zaÅ‚ożenia ontologiczne pozwalajÄ… na generowanie teorii zunifikowanych dajÄ…cych objaÅ›nienie Å›wiata – tenże formalizm matematyczny i dane empiryczne tego nie czyniÄ…,
• możliwe sÄ… różnorodne interpretacje ontologiczne, które zależą od wyboru systemu wartoÅ›ci interpretatora i nie podlegajÄ… ostatecznej argumentacji

Aby przedrzeć się przez przedstawienie i interpretacje rzeczywistości, jakimi dysponujemy w naukach do samej istoty rzeczy (w przeciwnym razie eidos), Heller proponuje:

• rozważmy żniwa interpretacji dopuszczonych przez formalizmy matematyczne i przewidywania empiryczne teorii
• znajdźmy niezmienniki interpretacyjne – wspólne elementy struktur teoretycznych
• mogÄ… one pokazywać na staÅ‚e cechy rzeczywistoÅ›ci

Nagrody

• Doktorat Honoris Causa AGH, 1996
• Medal Miasta Tarnowa, 1996
• Wyróżnienie Tarnoviae Merenti Fundacji im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie, 2000
• Nagroda Naukowa im. MikoÅ‚aja Kopernika Fundacji Miasta Krakowa, przyznana przez PolskÄ… AkademiÄ™ UmiejÄ™tnoÅ›ci w Krakowie, 2000
• Nagroda imienia ks. Idziego Radziszewskiego KUL, 2000
• Nagroda imienia Hugona Steinhausa Rzeczpospolita polska Fundacja Nauki, 2001
• Nagroda Templetona John Templeton Foundation, którÄ… podarowaÅ‚ na Ognisko Kopernika, 2008
• Nagroda Krakowska Publikacja MiesiÄ…ca wrzeÅ›nia za książkÄ™ PodglÄ…danie wszechÅ›wiata (Herb, 2008)

Publikacje

Wybrane publikacje książkowe:

• Filozofia nauki 2008
• Ostateczne wyjaÅ›nienia wszechÅ›wiata 2008
• PodglÄ…danie wszechÅ›wiata 2008
• Pojmowalny wszechÅ›wiat 2007 (razem z George’em Coynem)
• Podróże z filozofiÄ… w tle 2006
• Filozofia i Uniwersum. Priorytet pism 2006
• Filozofia przyrody. Projekt historyczny 2004
• PoczÄ…tek jest wzdÅ‚uż i wszerz. Nowa presumpcja pochodzenia WszechÅ›wiata 2002
• Sens życia i treść wszechÅ›wiata. SzkoÅ‚a wyższa z teologii współczesnej 2002
• Kosmologia kwantowa 2001, PrószyÅ„ski i s-ka, partia “Na Å›cieżkach nauki”. ISBN 83-7255-054-9
• Czy fizyka jest naukÄ… humanistycznÄ…? 1998
• Uchwycić przemijanie 1997
• Wieczność – Okres – Kosmos 1995
• Szczęście w przestrzeniach Banacha 1995
• Nauka i wyobraźnia 1995
• WszechÅ›wiat u schyÅ‚ku stulecia 1994
• Kosmiczna przygoda CzÅ‚owieka MÄ…drego 1994
• Moralność myÅ›lenia 1993
• Filozofia Å›wiata. Wybrane tematyka i kierunki filozofii przyrody 1992
• Dylematy ewolucji 1990 (razem z Józefem Å»yciÅ„skim
• Teoretyczne szczegół kosmologii. Wtajemniczenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni 1988
• Usprawiedliwienie wszechÅ›wiata 1984
• Ewolucja kosmosu i kosmologii 1983
• WszechÅ›wiat i sÅ‚owo 1981
• PoczÄ…tek Å›wiata 1976
• Spotkania z naukÄ… 1974
• Wobec wszechÅ›wiata 1971

Ponadto jest autorem dziaÅ‚u “Kosmologia” w “Encyklopedii fizyki” PWN i autorem ewentualnie współautorem licznych publikacji w czasopismach naukowych i popularnych.

Zobacz też

• izomorfizm
• strzaÅ‚ka czasu
• OÅ›rodek BadaÅ„ Interdyscyplinarnych

Linki zewnętrzne

• Strona ks. prof Hellera
• Wpis w bazie ludzi nauki portalu nauka-polska.pl (OPI)

Kategorie: Doktorzy honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej • Laureaci Nagrody Templetona • Zasoby siły roboczej związani z Tarnowem • Metodyka nauki • Polscy astronomowie • Polscy duchowni katoliccy • Polscy filozofowie • Polscy fizycy • Urodzeni w 1936 • Zasoby ludzkie związani z Krakowem

Pluralizm jest to w filozofii:

1. Stanowisko ontologiczne w przedmiot którego świat składa się z bytów różnorakich, niesprowadzalnych do wspólnego mianownika; reprezentowane m.in. przez takich filozofów podczas gdy: Empedokles, Anaksagoras, Leibniz azaliż egzystencjonaliści.
2. Stanowisko metodologiczne, (częściej nazywane pluralizmem teoretycznym) w sprawa którego uznać powinno się pluralizm metod czy też teorii pod ręką wyjaśnianiu zjawisk, reprezentowane m.in. przez takich filozofów kiedy: Imre Lakatos, Paul Feyerabend, Ludwik Fleck, Ludwig Wittgenstein.

Pluralizm jest w opozycji z monizmem w wÄ…skim rozumieniu, natomiast niekoniecznie z monizmem atrybucyjnym.

Zobacz też

• dualizm
• monizm

Kategorie: Ontologia • Metodyka naukiUkryta kategoria: Zalążki artykułów